De financiële sector heeft particulieren jarenlang voorgehouden dat een portefeuille, opgesplitst in zestig procent aandelen en veertig procent obligaties, de heilige graal is voor een stabiel rendement. De theorie was simpel en werkte veertig jaar lang feilloos. Bij economische voorspoed stuwden de aandelen het rendement omhoog. Zodra de economie begon te haperen, grepen centrale banken in door de rente te verlagen. Die dalende rente zorgde voor een koerswinst op de obligaties, waardoor de klappen op de aandelenmarkt keurig werden opgevangen. De twee beleggingscategorieën bewogen tegengesteld aan elkaar en boden een ingebouwd veiligheidsmechanisme.
Wat is stagflatie nu precies in de context van dit model? Het is de sloopkogel die deze negatieve correlatie volledig aan diggelen slaat. Bij aanhoudende prijsstijgingen worden centrale banken gedwongen de rente hoog te houden of zelfs te verhogen, ongeacht de haperende economie. Voor aandelen is dit slecht nieuws, aangezien de financieringskosten voor bedrijven stijgen en consumenten hun hand op de knip houden. Voor obligaties is het minstens even pijnlijk. Een oplopende rente doet de beurswaarde van bestaande, lager renderende obligaties direct kelderen. Ineens bewegen aandelen en obligaties in dezelfde, neerwaartse richting. Het vertrouwde veiligheidsmechanisme weigert dienst precies op het moment dat u het nodig heeft.
Om te begrijpen waarom we ons in deze lastige spagaat bevinden, moeten we verder kijken dan de puur economische cycli. De wortels van de huidige prijsdruk liggen voor een aanzienlijk deel in harde, geopolitieke realiteiten. Een stagnerende economie met tegelijkertijd oplopende prijzen ontstaat vrijwel altijd door een aanbodschok. De wereldwijde toeleveringsketens zijn de afgelopen jaren zwaar gehavend en worden continu blootgesteld aan nieuwe dreigingen.
De energiemarkt fungeert hierin als de absolute achilleshiel. De structurele breuk met Rusland heeft de Europese gas- en oliemarkt fundamenteel veranderd en structureel duurder gemaakt. Deze hogere basisprijzen zijn inmiddels een voldongen feit, maar de rust is allerminst wedergekeerd. De uiterst gespannen situatie rondom Iran en de bredere conflicten in het Midden-Oosten vormen een permanente dreiging voor de doorvoer van ruwe olie via kwetsbare knelpunten zoals de Straat van Hormuz. Tel daar de aanhoudende politieke instabiliteit in olierijke naties zoals Venezuela bij op, en het plaatje van een zeer wankele energievoorziening is compleet. Zodra de olie- en gasprijzen pieken, sijpelt dit direct door in de transportkosten, de voedselproductie en de industrie. Deze geopolitieke risicopremie zit verweven in alles wat we consumeren en vormt een hardnekkige brandstof voor aanhoudende geldontwaarding.
Een veelgehoord advies is om de complexiteit van de markt te negeren en simpelweg maandelijks kapitaal te storten in een breed, wereldwijd spreidend indexfonds. Voor veel beleggers heeft dit decennialang uitstekend gewerkt. Echter, wie de samenstelling van dergelijke passieve fondsen kritisch ontleedt, ontdekt een aanzienlijk concentratierisico dat in een stagflatoir klimaat genadeloos kan worden afgestraft.
Populaire wereldindices bestaan tegenwoordig voor een overweldigend deel uit Amerikaanse technologiebedrijven. Deze groeiaandelen danken hun torenhoge beurswaarderingen aan de belofte van gigantische winsten in de verre toekomst. De waardering van die toekomstige winsten is uiterst gevoelig voor de actuele rentestand. Hoe hoger de rente, hoe minder die toekomstige kasstromen vandaag de dag waard zijn. Wanneer inflatie de rente langdurig hoog houdt, krijgen de waarderingen van deze technologiereuzen zware klappen. Daarbij komt dat consumenten tijdens een economische stagnatie sneller bezuinigen op nieuwe gadgets en digitale abonnementen dan op hun wekelijkse boodschappen of energierekening. Passief en ogenschijnlijk veilig beleggen betekent momenteel vaak dat u een onevenredig groot risico neemt in een sector die historisch gezien bovengemiddeld kwetsbaar is voor de huidige economische tegenwind.
Voor de risicomijdende belegger die besluit om dan maar aan de zijlijn te gaan staan, is de boodschap helaas net zo confronterend. De vlucht naar liquiditeiten wordt vaak gezien als een veilige haven bij beursonrust. In werkelijkheid is het parkeren van uw vermogen op een traditionele spaarrekening de enige gegarandeerde methode om uw koopkracht te vernietigen. De rentevergoedingen die banken momenteel bieden, dekken bij lange na niet het werkelijke verlies aan koopkracht door de stijgende consumentenprijzen. Om een objectief beeld te krijgen van hoe snel uw geld momenteel minder waard wordt, publiceert het Belgische statistiekbureau Statbel maandelijks de officiële inflatiecijfers.
Wat te doen bij stagflatie als u toch defensief wilt blijven? Contant geld of direct opeisbaar spaargeld biedt geen structurele oplossing. Zelfs als de nominale waarde op uw rekeninguittreksel gelijk blijft, brokkelt de reële waarde in hoog tempo af. Het dwingt u om actiever na te denken over allocaties die wel een vorm van bescherming bieden tegen deze sluipmoordenaar.
Het beschermen van uw kapitaal vraagt om het gericht toevoegen van activa die een bewezen weerbaarheid tonen wanneer inflatie hand in hand gaat met economische krimp. Een van de weinige instrumenten in de obligatiemarkt die nog wel functionaliteit biedt, is de inflatiegekoppelde obligatie. De uitbetaling van dit specifieke schuldpapier is direct gekoppeld aan een consumentenprijsindex. Loopt de geldontwaarding onverwacht op, dan stijgt uw vergoeding simpelweg mee. Het vereist enige kennis om deze producten in te passen, maar ze vormen een van de zuiverste manieren om de reële waarde van een defensief portefeuillededeel te verankeren. Voor een diepgaand inzicht in hoe centrale banken trachten prijsstabiliteit te borgen en waarom dit soms faalt, biedt de Nationale Bank van België (NBB) zeer verhelderende publicaties.
Binnen het aandelenluik is een scherpe sectorrotatie aangewezen. Bedrijven zonder sterke marktpositie zullen hun winstmarges zien verdampen, omdat ze de stijgende inkoopkosten niet durven door te rekenen aan terughoudende consumenten. De focus moet verschuiven naar ondernemingen met harde prijszettingsmacht. Denk aan de producenten van levensnoodzakelijke goederen, de gezondheidszorg en beheerders van grootschalige, gereguleerde infrastructuur. Consumenten kunnen simpelweg niet bezuinigen op medicijnen, basisvoeding of de energierekening. Daarnaast behouden grondstoffen en reële activa, zoals investeringen in de bredere energiesector of selectief vastgoed, een sterke functie als inflatiehedge. De bedrijven die de schaarse grondstoffen ontginnen of verwerken, profiteren immers direct aan de bron van de opgelopen marktprijzen.
De dagen waarin we blind konden varen op stijgende markten zonder aandacht voor de onderliggende macro-economische dynamiek, liggen definitief achter ons. Stagflatie erodeert rendementen en straft vastgeroeste portefeuilles ongenadig af. Dit vraagt om een wendbare houding waarbij u niet klakkeloos achter de massa of de grootste indexfondsen aanloopt, maar u zich verdiept in de werkelijke waarde en prijszettingsmacht van uw investeringen. Door een doordachte spreiding over reële activa, defensieve waarden en inflatiegekoppelde instrumenten, bouwt u een robuust verdedigingsmechanisme. Het is een vereiste transformatie voor iedereen die in een klimaat van geopolitieke instabiliteit en stijgende prijzen weigert lijdzaam toe te kijken hoe zijn zorgvuldig opgebouwde koopkracht verdampt.
Terug naar nieuwsoverzicht