Om uw situatie te beoordelen, zijn vier vragen nuttiger dan één tarief: is dit een belastbare overdracht, wat is de toepasselijke fiscale aanschaffingswaarde, welke verminderingen of vrijstellingen gelden, en wie verzorgt de inhouding of aangifte? De taks op beursverrichtingen (TOB), belasting op uitgekeerde inkomsten en de afzonderlijke fondsregels blijven daarbij aparte onderwerpen.
Een hogere koers in uw portefeuille is op zichzelf nog geen gerealiseerde meerwaarde. Een verkoop of andere wettelijk relevante overdracht kan dat wel zijn. De algemene berekening vertrekt van de vergoeding voor het overgedragen actief verminderd met de fiscale aanschaffingswaarde. Voor deze fiscale meerwaardeberekening mogen kosten en taksen niet zomaar van de verkoopprijs worden afgetrokken. Dat kan afwijken van het resultaat dat uw broker in een prestatierapport toont.
Neem een eenvoudig, fictief voorbeeld: u koopt begin 2026 aandelen voor €5.000 en verkoopt ze later datzelfde jaar voor €7.000. Zonder andere bijzondere feiten is het uitgangspunt een gerealiseerde meerwaarde van €2.000. Dat bewijst nog geen belastingschuld van €200: de persoonlijke vrijstelling, eventuele verrekenbare minderwaarden en de juiste aangifteroute moeten nog worden onderzocht.
De wet maakt onderscheid tussen verschillende categorieën financiële activa. De FOD Financiën noemt onder meer aandelen, obligaties, trackers, opties en derivaten, bepaalde verzekeringsproducten, geldmiddelen, beleggingsgoud en cryptomunten. Sommige producten zijn uitdrukkelijk vrijgesteld. Ook kan een bijzondere transactie onder een ander wettelijk regime vallen. Een fondsdeelneming is bovendien niet dezelfde juridische vordering als een aandeel, obligatie of gestructureerd product dat er economisch op lijkt.
Hieronder staat de gewone particuliere situatie centraal. Ze is geen universele rekenregel voor een aanmerkelijk belang, een interne overdracht, speculatieve verrichtingen, een beroepsactiviteit of een complexe vermogensstructuur. Die gevallen vergen een andere wettelijke kwalificatie.
Voor financiële activa die u al vóór 1 januari 2026 hield, geldt het fotomoment van 31 december 2025. De nieuwe belasting is niet bedoeld om de volledige historische meerwaarde van vóór 2026 opnieuw te belasten. Daarom wordt voor de berekening van een latere meerwaarde in beginsel naar de waarde van het actief op dat fotomoment gekeken.
Situatie A — uw belegging stond op 31 december 2025 boven uw oorspronkelijke aankoopprijs. U kocht in 2020 aandelen voor €5.000; ze waren eind 2025 €7.000 waard; in 2026 verkoopt u voor €10.000. De fictieve, vereenvoudigde fiscale meerwaarde bedraagt dan €10.000 − €7.000 = €3.000. De €2.000 waardestijging tot eind 2025 wordt niet in die meerwaarde van 2026 betrokken. Hetzelfde mechanisme komt terug in het officiële FOD-rekenvoorbeeld.
Situatie B — de belegging stond eind 2025 onder uw oorspronkelijke aankoopprijs. U kocht obligaties voor €15.000; de waarde op 31 december 2025 was €9.000; u verkoopt later voor €12.000. Onder de door de FOD beschreven overgangsregel kunt u in de daarvoor toegestane situatie van de hogere, bewezen historische aankoopwaarde uitgaan. De uitkomst wordt dan niet een belastbare winst van €3.000, maar geen belastbare meerwaarde. Het verschil van €3.000 onder uw oorspronkelijke aankoopprijs wordt daarbij niet automatisch een verrekenbare historische minderwaarde: de FOD herleidt het resultaat in haar overeenkomstige voorbeeld tot nul.
Dat vraagt een duidelijk onderscheid: een hogere historische aankoopwaarde mag onder voorwaarden voor de berekening van een meerwaarde worden gebruikt; daarmee mag u niet zonder meer historische verliezen creëren. Voor meerdere aankopen van hetzelfde effect, fondssplitsingen, valutaschommelingen en corporate actions zijn de wettelijke waarderings- en identificatieregels belangrijk. Bij verkoop van slechts een deel van de positie moet u de juiste fiscale loten en het bewijs van de referentiewaarde bepalen.
Bewaar zowel het historische aankoopbewijs als een betrouwbare waardering op 31 december 2025. Wie bij verschillende brokers heeft belegd, moet informatie mogelijk zelf samenbrengen. Bij niet-beursgenoteerde activa kan de onderbouwing van de waarde op het fotomoment complexer zijn dan het aflezen van een slotkoers.
Voor inkomstenjaar 2026 (aanslagjaar 2027) is de eerste schijf van €10.000 aan relevante gerealiseerde meerwaarden per persoon vrijgesteld. De vrijstelling geldt dus niet apart per broker, rekening, ETF of transactie. Voor partners met een gezamenlijke aangifte wordt de persoonlijke toepasselijkheid per belastingplichtige beoordeeld; een gezamenlijke rekening creëert dus niet automatisch een afzonderlijke vrijstelling.
Voor inkomstenjaar 2026 geldt een basisvrijstelling van €10.000. Als u de eerste schijf van €1.000 niet volledig gebruikt, kan onder de wettelijke voorwaarden in een volgend jaar een aanvullende vrijstelling worden opgebouwd. De fiscale circulaire 2026/C/74 (randnummers 93–100) maakt onderscheid tussen de jaarlijkse opbouw en wat u van eerdere aanvullende vrijstellingen in één jaar mag aanwenden. De aanvullende bedragen worden geïndexeerd en de jaarlijkse aanwending is begrensd; in de voorbeelden uit de circulaire wordt hiervoor gerekend met maximaal vijfmaal het geïndexeerde aanvullende jaarbedrag. De vaak genoemde €15.000 is daarom een vereenvoudigd, niet-geïndexeerd jaarvoorbeeld, geen algemene vervaldatum na vijf jaar. Dit is evenmin een overdracht van alle ongebruikte €10.000. Controleer voor een concrete aangifte het juiste aanslagjaar en de dan geldende bedragen.
Een voorbeeld verduidelijkt de beperkte overdraagbaarheid: iemand realiseert in 2026 slechts €200 aan relevante meerwaarden. Als aan de voorwaarden is voldaan, kan van de eerste vrijstellingsschijf van €1.000 €800 naar het volgende jaar worden overgedragen. Dat betekent niet dat alle overige €9.800 van de vrijstelling kan worden opgespaard.
Gerealiseerde minderwaarden kunnen onder voorwaarden tegen meerwaarden worden verrekend, maar niet willekeurig: de FOD en de circulaire hanteren onder meer het belastbare tijdperk, de belastingplichtige, de betrokken wettelijke categorie en bewijs van de aankoop- of referentiewaarde als grenzen. Een papieren koersdaling is niet zonder meer een verrekenbaar verlies. Ook mag een oude minderwaarde van vóór het fotomoment niet als algemene aftrekpost worden ingevoerd.
Houd daarom voor elk fiscaal jaar afzonderlijk bij de werkelijk verwezenlijkte meerwaarden, de minderwaarden die aan de wettelijke voorwaarden voldoen, de eventuele vrijstelling en de gekozen inhoudings- of aangifteroute. Bij een hoog bedrag of een complex product kan een juridisch of fiscaal specialist nodig zijn.
De FOD beschrijft voor de relevante Belgische tussenpersonen een opt-in- en een opt-out-route. Bij opt-in wordt op de daarvoor in aanmerking komende gerealiseerde meerwaarde in beginsel 10% aan de bron ingehouden. Dat bedrag is niet noodzakelijk de definitieve persoonlijke belastingschuld: de jaarlijkse vrijstelling, een wettelijke verrekening of bijzondere omstandigheden kunnen aanleiding geven tot aangifte en terugvraag van de inhouding.
Bij opt-out vraagt u de betrokken bank of broker om de heffing niet onmiddellijk in te houden. Dan moet u de wettelijk aan te geven meerwaarden zelf correct verwerken in uw aangifte in de personenbelasting; de FOD beschrijft eveneens informatieverplichtingen voor de betrokken tussenpersoon. De keuze bepaalt mede welke gegevens u krijgt en welke administratie u zelf moet voeren.
Een buitenlandse broker is niet automatisch op dezelfde manier een Belgische inhoudingsplichtige. Controleer daarom op entiteitsniveau of de broker een inhouding uitvoert, of die inhouding Belgische meerwaardebelasting betreft, welk fiscaal attest u ontvangt en of u zelf moet aangeven. Het ontbreken van een inhouding bewijst niet dat uw verkoop buiten de Belgische wet valt.
Een voorbeeld toont waarom een inhouding niet hetzelfde is als de definitieve afrekening. Iemand realiseert in 2026 €5.000 aan relevante meerwaarden en de tussenpersoon houdt onder het toepasselijke opt-in-regime €500 voorheffing in. Als die persoon voor de volledige relevante meerwaarde aanspraak heeft op de vrijstelling en de overige voorwaarden zijn vervuld, kan de ingehouden €500 via de fiscale aangifte worden teruggevraagd. De bruto kasstroom op de verkoopdag is dus een ander gegeven dan de uiteindelijk verschuldigde belasting. Het voorbeeld is fictief en volgt de FOD-uitleg; het is geen actuele brokerbelofte.
Bij emigratie, bijzondere verzekeringsproducten, valuta, beleggingsgoud, cryptoactiva of een transactie die onder een speciaal regime valt, kunnen andere aangifte- of bronheffingsregels gelden. Ga niet uit van één algemeen formulier of van een universele opt-out bij iedere tussenpersoon.
De TOB beoordeelt bepaalde beursverrichtingen; de algemene meerwaardebelasting beoordeelt een wettelijk bepaalde gerealiseerde meerwaarde. Een verkoop kan daarom onder beide mechanismen vallen, zonder dat het twee tarieven op dezelfde belastinggrondslag zijn. De toepasselijke TOB-behandeling hangt af van de transactie en het instrument. Tarief, vrijstelling en aangifteplicht moeten per effect en verrichting afzonderlijk worden vastgesteld.
Dividend en rente zijn roerende inkomsten en moeten niet als vanzelf tot een koersmeerwaarde worden omgevormd. Bij een uitkerend fonds kan een uitkering andere fiscale gevolgen hebben dan een latere verkoop van het fondsdeelbewijs. De algemene meerwaardebelasting maakt een distribuerend of kapitaliserend fonds niet zonder verdere toetsing fiscaal voordelig of nadelig.
Bij bepaalde schuldhoudende fondsen kan ook artikel 19bis WIB 92 (Reynderstaks) spelen. De wettelijke afbakening van de 19bis-grondslag en de algemene meerwaarde voorkomt dat dezelfde belastbare component gedachteloos twee keer wordt opgeteld. Voor de concrete berekening zijn onder andere het schuldvorderingsgewicht, de fiscale fondsinformatie en de transactiedatum nodig. De Reynderstaks moet volgens haar eigen fonds- en schuldcomponentregels worden berekend; de algemene meerwaarderegel kan pas daarna voor een eventueel ander belastbaar deel worden toegepast.
De fiscale uitkomst van een ETF, ETN, ETC, crypto-ETP of gestructureerd product kan verschillen omdat ook de juridische structuur en mogelijke uitzonderingsregels verschillen. Het woord tracker is niet genoeg om de fiscale rechtspositie te bepalen.
Een goed onderbouwd belastingdossier is vooral een transactie- en waarderingsdossier, niet een verzameling schermafbeeldingen zonder herkomst. Verzamel per betrokken positie de ISIN of andere juridisch juiste identificatie; het rekeninguittreksel; de aankoop- en verkoopdatums en -prijzen; de aantallen; bewijs van de aankoopwaarde; de waardering en bron op 31 december 2025 voor oude posities; en documentatie van splitsingen, fusies, dividendverwerkingen en valutaconversies.
Voeg toe: het overzicht van gerealiseerde minderwaarden in hetzelfde inkomstenjaar, eventuele aanvullende relevante categorieën, het gekozen opt-in- of opt-out-regime, het fiscale attest van de betrokken bank of broker en het bewijs van ingehouden Belgische voorheffing. Bij meerdere tussenpersonen en buitenlandse rekeningen moet u de gegevens mogelijk bundelen; een brokerplatform heeft niet noodzakelijk zicht op uw jaarvrijstelling over het geheel van uw privévermogen.
Controleer daarom vóór een voorgenomen verkoop: welk instrument verkoop ik; tegen welke fiscale waarde; welk deel van het resultaat is gerealiseerd na het fotomoment; welke vrijstelling of verrekening is mogelijk; wie houdt in of geeft aan? Controleer die punten vóór u op een door de broker getoond netto-bedrag vertrouwt.
Het fiscale aangiftejaar verschilt van het inkomstenjaar. Bewaar de referentieberekening daarom bij de transactienota en controleer later de actuele instructies voor het betreffende aanslagjaar. Voor ingewikkelde gevallen is een persoonlijke fiscale beoordeling belangrijker dan een generieke berekening online.
Een belegger die lange tijd niets verkoopt, kan de waardestijging van zijn portefeuille zien zonder op dat moment een gerealiseerde verkoopmeerwaarde te hebben. Wanneer u wél verkoopt, doet de volgorde er toe: bepaal eerst of het instrument en de overdracht onder de relevante wet vallen, vervolgens de toepasselijke fiscale basis, daarna de jaarlijkse verrekeningen en vrijstellingen, en pas dan de vraag wie de belasting inhoudt of in de aangifte verwerkt.
De TOB, roerende inkomsten, Reynderstaks, buitenlandse rekeningmelding en de fiscale behandeling van een exacte ETF zijn verschillende controles. Beantwoord ze afzonderlijk voordat u nettokosten of opbrengsten vergelijkt.
Een lagere brokercommissie verlaagt niet automatisch het wettelijk belastbare resultaat. Kies daarom niet uitsluitend op de verwachte inhouding bij de broker, maar op de combinatie van instrument, juridische rekeningroute, uitvoeringskosten en de administratie die u zelf overhoudt.